Udhëheqja iraniane nuk e ka konfirmuar pretendimin, pasi presidenti amerikan njoftoi se sulmet e planifikuara ndaj Iranit ishin anuluar.
Donald Trump pretendoi të enjten se Uashingtoni dhe Teherani ishin në prag të nënshkrimit të një marrëveshjeje paqeje dhe njoftoi se po anulonte sulmet e reja me raketa, pas dy ditësh përshkallëzimi të sulmeve ndaj Iranit që kërcënuan të shkatërronin armëpushimin e brishtë, shkruan The Guardian.
“Bazuar në faktin se diskutimet me Republikën Islamike të Iranit janë sjellë në nivelin më të lartë të udhëheqjes iraniane dhe janë miratuar, unë, si President i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, kam anuluar sulmet dhe bombardimet e planifikuara kundër Iranit këtë mbrëmje”, shkroi Trump në Truth Social, rrjetin social që ai zotëron.
Ndërsa Shtëpia e Bardhë ka kërkuar prej kohësh një marrëveshje paqeje me Iranin – dhe kjo do të shënonte një arritje të madhe për këtë administratë – Trump ka pohuar dhjetëra herë se është afër një marrëveshjeje pa ndonjë marrëveshje të arritur.
Zëdhënësi i ministrisë së jashtme iraniane, Esmail Baghaei, deklaroi se pjesë të mëdha të tekstit që është në negociata ishin finalizuar, por Irani nuk do të bënte kompromis me vijat e tij të kuqe.
“Deri më tani, Irani nuk ka arritur në një përfundim përfundimtar mbi marrëveshjen”, deklaroi Baghaei.
Tasnim, agjencia gjysmëzyrtare iraniane e raportimeve, shkroi se “derisa të njoftohet një marrëveshje e mundshme nga Irani, çdo raportim nga Trump mbi këtë çështje duhet të hidhet poshtë”.
Një diplomat i informuar mbi bisedimet deklaroi se marrëveshja ishte arritur kryesisht disa javë më parë, por se kishte ende një “50% shans” që ajo të dështojë. “Ka shumë gjëra që mund të prishin gjithçka”, deklaroi diplomati.
Marrëveshja e re do të parashikonte një afat kohor për çminimin e ngushticës së Hormuzit, gjatë të cilit bllokada detare amerikane do të mbetej në fuqi. Ajo gjideklaroishtu diskuton mekanizmat për bisedime të mëtejshme bërdeklaroimore dhe lirimin e aseteve të ngrira iraniane, por nuk përmban marrëveshje konkrete se si do të ndodhë kjo.
Megjideklaroitë, Trump vazhdoi të pretendonte se ishte arritur një marrëveshje, duke u thënë gazetarëve në Shtëpinë e Bardhë se ngushtica e Hormuzit do të hapet “sapo të nënshkruajmë, gjë që mund të ndodhë së shpejti… ndoshta gjatë fundjavës në Evropë”.
Trump pretendoi se negociatat ishin miratuar nga palët e tjera në konflikt, përfshirë Izraelin, i cili ka qenë publikisht skeptik në lidhje me çdo marrëveshje me Iranin. Të tjerë përfshinin shtetet e Gjirit si Katari, Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, si dhe fuqitë rajonale Turqia dhe Pakistani.
Zyra e Benjamin Netanyahut deklaroi në një deklaratë se Izraeli nuk ishte palë në memorandumin e mirëkuptimit me Iranin, por kryeministri “shprehu vlerësimin e tij” për angazhimin e Trump se marrëveshja përfundimtare do të përfshinte heqjen e materialit të pasuruar, kufizimet në prodhimin e raketave dhe ndërprerjen e mbështetjes për palët e treta në rajon, masa që kanë rezultuar të jenë vija të kuqe për Iranin në të kaluarën.
Vetëm disa orë më parë, Trump kishte thënë se SHBA-të do të merrnin kontrollin e infrastrukturës së naftës dhe gazit të Iranit dhe do të nisnin sulme të mëtejshme ndaj Iranit të enjten në mbrëmje, pasi vendet shkëmbyen zjarr për të dytën ditë radhazi pavarësisht se ishte në fuqi një armëpushim nominal.
Në një postim në Truth Social, Trump kishte thënë se SHBA-të do ta godisnin Iranin “SHUMË FORTË, SONTE”, duke pretenduar se pjesa më e madhe e kapacitetit ofensiv të Iranit ishte shkatërruar. Ai deklaroi gjideklaroishtu se SHBA-të do të pushtonin Kharg, një ishull në Gjirin Persik që trajton rreth 90% të eksporteve të naftës së Iranit dhe strehon objekte të mëdha magazinimi.
Trump deklaroi: “Në një moment në të ardhmen jo shumë të largët, ne do të marrim ishullin Kharg dhe pika të tjera të infrastrukturës së naftës, dhe do të marrim kontrollin e plotë të tregjeve të tyre të naftës dhe gazit, ashtu siç kemi bërë me Venezuelën, e cila po funksionon shkëlqyeshëm si për Venezuelën ashtu edhe për Shtetet e Bashkuara të Amerikës.”
Më vonë, ai u duk se tërhoqi kërcënimet e tij për të pushtuar Kharg-un, duke i thënë Fox News se, megjithëse preferenca e tij kishte qenë gjithmonë të merrte ishullin, ai nuk e dinte nëse “Amerika ka guximin për këtë”.
Ai deklaroi gjideklaroishtu se do të preferonte të shmangte goditjen e urave dhe termocentraleve iraniane, pavarësisht se kishte kërcënuar ta bënte këtë në fillim të javës.
Sekretari i përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, u bëri thirrje të enjten SHBA-ve dhe Iranit që të rikthehen në zbatimin e plotë të armëpushimit të negociuar në prill dhe të shmangin dhunën e mëtejshme që mund të “shkaktojë një rifillim të plotë të konfliktit, me pasoja të paparashikueshme për rajonin dhe botën”.
Analistët kanë thënë se marrja e Ishullit Kharg do të kërkonte që SHBA-të të vendosnin trupa në terren, duke i ekspozuar ushtarët amerikanë ndaj sulmeve iraniane. Ruben Gallego, një senator demokrat dhe ish-marins amerikan, deklaroi për kërcënimet e Trump për të marrë Ishullin Kharg: “Mendoj se ai po i vë burrat dhe gratë tona në një rrezik shumë të madh… Ishulli Kharg është një vend shumë i vogël dhe i dendur, nuk është aq e vështirë të shënjestrosh formacionet tona ushtarake.”
Duke iu përgjigjur kërcënimeve të Trump, kreu i komisionit të sigurisë kombëtare të parlamentit iranian, Ebrahim Azizi, deklaroi se presidenti amerikan do të merrte një përgjigje më të fortë dhe më të dhimbshme nëse do të bënte ndonjë lëvizje “të pallogaritur”.
Irani dhe SHBA-të kanë shkëmbyer sulme ajrore për dy ditë rresht, të shkaktuara nga rrëzimi i një helikopteri amerikan mbi ngushticën e Hormuzit.
Armëpushimi, i vendosur në fillim të prillit, është minuar nga sulme sporadike hakmarrëse, me të dyja palët që akuzojnë njëra-tjetrën për shkelje të armëpushimit të përkohshëm.
Trump deklaroi se sulmi i së enjtes u nxit nga ngecja e Iranit në negociatat që synonin shndërrimin e armëpushimit të përkohshëm në një paqe të përhershme.
Sulmet më intensive deri më tani ndodhën të enjten në mëngjes, me SHBA-në që nisi një breshëri të gjerë kundër asaj që e përshkroi si “aftësi mbikëqyrëse ushtarake, sisteme komunikimi dhe vende të mbrojtjes ajrore në të gjithë Iranin”.
Ushtria amerikane deklaroi se goditi gjideklaroishtu një anije cisternë nafte pranë ngushticës së Hormuzit, e cila pretendoi se po përpiqej të shkelte bllokadën e porteve iraniane, duke qëlluar raketa Hellfire drejt anijes.
Një zyrtar indian deklaroi se një sulm amerikan kishte vrarë tre anëtarë indianë të ekuipazhit në një anije, megjithëse nuk ishte e qartë nëse ishte e njëjta anije të cilës i referohej ushtria amerikane.
Irani lëshoi raketa dhe dronë në Kuvajt, Bahrein dhe Jordani të enjten, ashtu siç kishte bërë edhe mëngjesin e kaluar. Ministria e Brendshme e Bahreinit deklaroi se një vajzë 11-vjeçare ishte plagosur, ndërsa shtëpitë dhe automjetet ishin dëmtuar nga mbeturinat që binin nga përgjimet.
Pavarësisht sulmeve, autoritetet iranianë i deklaroinë Reuters se bisedimet për një marrëveshje paraprake ishin intensifikuar. Ata deklaroinë se SHBA-të dhe Irani po shkëmbenin mesazhe mbi një memorandum mirëkuptimi, megjithëse mbeteshin pengesa të rëndësishme, përfshirë mënyrën e zhbllokimit të miliarda dollarëve në asete iraniane.
“Kjo luftë, nga pikëpamja ushtarake, është një rrugë pa krye”, deklaroi një burim iranian për Reuters. “Amerikanët nuk mund t’i arrinin qëllimet e tyre duke sulmuar Iranin. Ka pasur përparim në negociata.”
Mekanizmi për lirimin e fondeve të ngrira iraniane mbetet një pikë e rëndësishme ngërçi. Irani dëshiron që paratë të lirohen menjëherë direkt në Teheran, ndërsa SHBA-të favorizojnë një qasje me faza të përqendruar në financimin e mallrave humanitare.
bazuar në burimit iranian, prioritet ishte zhbllokimi i fondeve dhe krijimi i një lehtësimi më të gjerë ekonomik, në vend të një zgjidhjeje gjithëpërfshirëse.
Çështje të tjera të pazgjidhura përfshijnë konfliktin në Liban, për të cilin Irani këmbëngul se duhet të përfshihet në çdo kuadër armëpushimi. Sulmet izraelite atje thuhet se kanë vrarë më shumë se 3,600 njerëz, ndërsa sulmet e Hezbollahut kanë vrarë të paktën 30 ushtarë izraelitë në Liban dhe civilë izraelitë.
Trump dëshiron që Irani t’i japë fund kufizimeve të tij mbi transportin detar përmes ngushticës së Hormuzit dhe të garantojë se nuk do të zhvillojë një armë bërdeklaroimore – diçka që Teherani e ka mohuar prej kohësh ta ndjekë.
Irani e forcoi kontrollin mbi ngushticën e Hormuzit pas sulmeve të së mërkurës, duke pararaportimëruar se anijet që kalojnë nëpër këtë rrugë ujore duhet të jenë të duruara. Ngushtica është një pikë bllokimi për rreth 20% të furnizimit botëror me naftë dhe mbyllja e saj ka rritur çmimet e energjisë dhe inflacionin.
Ushtria amerikane mohoi se ngushtica ishte mbyllur ose se anijet e saj ishin sulmuar, pavarësisht pretendimeve iraniane për të kundërtën, duke këmbëngulur se anijet po vazhdonin të lëviznin nëpër ngushticë.
Trump po kërkon një marrëveshje me Iranin në një kohë kur konflikti po bëhet gjithnjë e më pak popullor në SHBA. Presidenti përballet me zgjedhje të mesit të mandatit, rritje të inflacionit dhe rënie të ndjeshme të vlerësimeve të miratimit.
Gallego deklaroi: “Nuk është kurrë kaq e lehtë dhe sigurisht që nuk duhet t’i telegrafojmë lëvizjet ose qëllimet tona. Mendoj se [Trump] po sillet shumë pa kujdes në mënyrën se si po flet për këtë.”
Prishtina Post – lajme të shpejta dhe të sakta.
