Procesi i apelit për dënimet e katër ish-udhëheqësve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) nga Dhomat e Specializuara në Hagë, të shpallur më 16 shtator, pritet të sjellë ndryshime të rëndësishme. Nevenka Tromp, hulumtuese e Tribunalit Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë, vlerëson se ndryshimet e pjesshme janë më të mundshme se ato të plota.
Tromp, e cila ka ndjekur nga afër procesin gjyqësor ndaj Hashim Thaçit, Jakup Krasniqit, Kadri Veselit dhe Rexhep Selimit, shpreh shqetësim lidhur me konceptimin e Dhomave të Specializuara. Ajo i cilëson si një “mëkat fillestar” që u krijuan për të “kënaqur” Serbinë, duke vënë në dyshim qëllimin real të këtij institucioni.
Sipas Tromp, krijimi i kësaj gjykate në vitin 2015 ishte një lëvizje për të fituar mbështetje perëndimore për Kosovën, me shpresën se lëshimet ndaj Beogradit do të çonin në njohjen e pavarësisë. Aktgjykimi i fundit ka pasoja të mëdha, duke përfshirë konstatimin për “ndërmarrjen e përbashkët kriminale” që ndikon në përgjegjësinë e katër të akuzuarve.
Fluturim direkt – Prishtinë → Stuttgart
Nisje: çdo ditë
Fluturim direkt – Prishtinë → Munich
Nisje: çdo ditë
Fluturim direkt – Prishtinë → Goteburg
Nisje: çdo ditë
Mbrojtja e katër të dënuarve ka paralajmëruar apel. Baza kryesore për kundërshtimin e shpalljes së fajësisë, sipas Tromp, është kundërshtimi i ekzistencës së “qëllimit të përbashkët kriminal” dhe mënyra si aktgjykimi ndan kontributin individual të të pandehurve. Konstatimi se Thaçi dhe Krasniqi kishin përdorur pozitat e tyre për të zbatuar krime është thelbësor, ndërsa shpallja fajtor e Selimit mbështetet në mosveprimin e tij, një aspekt më i diskutueshëm në apel.
Një tjetër bazë e mundshme për apel është materiali provues, veçanërisht deklaratat e dëshmitarëve të marra shumë vite pas ngjarjeve. Tromp thekson se shqyrtimi në apel nuk rishikon provat, por përqendrohet në zbatimin e ligjit mbi ato që janë konstatuar. Pritjet janë që apeli të ngushtojë aktgjykimin në aspekte specifike, duke i lidhur individët me krime të caktuara. Rezultati më i mundshëm është një ndryshim i pjesshëm, veçanërisht për Selimin ose Veselin.
Ndikimi i këtij aktgjykimi brenda Kosovës është i rëndësishëm, sidomos konstatimi për “ndërmarrjen e përbashkët kriminale” që bie në kundërshtim me vendimet e Tribunalit të Hagës. Ky aktgjykim ka pasoja të mëdha për narrativin politik dhe historik të Kosovës. Dhomat e Specializuara, duke gjykuar një “ndërmarrje të përbashkët kriminale”, kanë dënuar figura të larta të UÇK-së, duke e bërë këtë një çështje të rëndësishme për të dyja palët. Aktgjykimi është pritur me skepticizëm në Beograd, ndërsa në Prishtinë ka shkaktuar zhgënjim dhe protesta.
Kryetari i trupit gjykues e theksoi se procedurat nuk ishin një gjykim mbi legjitimitetin e UÇK-së, duke e bërë të qartë se çështja nuk përcakton përgjegjësinë për krimet e kryera nga forcat serbe. Pasojat e këtij aktgjykimi shkojnë përtej Kosovës dhe Ballkanit, duke ofruar një shembull sfidash për drejtësinë penale ndërkombëtare.
