NASA ka shpallur konkursin AMPERE, një iniciativë që ofron 500,000 dollarë për zhvillimin e motorëve elektrikë të avancuar për raketat. Kjo nismë synon të përshpejtojë krijimin e teknologjive inovative që do të përdoren në misionet hapësinore, duke ofruar mundësi për deri në dy kompani amerikane për të fituar çmime financiare dhe për të testuar pajisjet e agjencisë.
Konkursi fokusohet në motorët shtytës me efekt Hall, të cilët shndërrojnë energjinë elektrike dhe gazin inert në shtytje për anijet kozmike. Një shembull i këtij motori është testuar në Qendrën Kërkimore Glenn të NASA-s, ku Orbion Space Technology ka bashkëpunuar për të avancuar efikasitetin e këtyre sistemeve për satelitët komercialë.
Me nismën Advanced Mid-Power Electric Rocket (AMPERE) Challenge, NASA synon të avancojë sistemet e shtytjes elektrike me fuqi mesatare, duke u përqendruar në një gamë energjie nga 3 deri në 7 kW. Kjo kategori është e rëndësishme për institucionet qeveritare dhe specialistët e industrisë hapësinore, duke ndihmuar në zhvillimin e satelitëve dhe eksplorimin e hapësirës.
Kompanitë e angazhuara do të kenë mundësinë të projektojnë dhe demonstrojnë prototipe funksionale, duke ndihmuar NASA-n të përshpejtojë zhvillimin e teknologjisë dhe të përgatisë zgjidhje premtuese për aplikime praktike.
Parimi i punës së motorëve elektrikë
Raketat tradicionale krijojnë shtytje duke djegur lëndë shtytëse kimike, ndërsa sistemet elektrike përdorin energji elektrike për të përshpejtuar grimcat e ngarkuara dhe për t’i nxjerrë me shpejtësi të lartë. Kjo krijon forcë që lëviz anijen kozmike në kahun e kundërt, duke ofruar një metodë më efikase për transportin në hapësirë.
Motorët me efekt Hall janë një lloj i veçantë i shtytjes elektrike, të cilët përdorin fusha elektrike dhe magnetike për të drejtuar grimcat. Edhe pse ata zakonisht ushtrojnë më pak forcë se motorët kimikë, ata e shfrytëzojnë lëndën shtytëse më me efikasitet, duke i bërë ata të dobishëm për misione afatgjata.
Këta motorë janë aktualisht në përdorim në hapësirë, për shembull, për korrigjimin e orbitës së satelitëve dhe mbajtjen e pozicionit të anijeve kozmike. Përmirësimi i tyre do të mundësojë mbështetje për një numër më të madh misionesh hapësinore.
Shifrat e fuqisë në konkurs tregojnë sasinë e energjisë elektrike që konsumojnë këta sisteme. Një kilovat përbëhet nga 1,000 vat, dhe motorët e synuar do të përdorin rreth 3,000 deri në 7,000 vat, duke ofruar një gamë të gjerë mundësish për zhvillim.
Prototipe që do të vlerësohen në testime
AMPERE është krijuar për të ndihmuar kompanitë amerikane të kalojnë nga konceptet e hershme në teknologji që mund të provohen në kushte reale. Pjesëmarrësit do të ndërtojnë dhe demonstrojnë prototipe me efekt Hall, brenda intervalit të përcaktuar të fuqisë, duke ofruar mundësi për të testuar performancën e sistemeve.
NASA do të vlerësojë motorët në ambientet e saj të testimit, duke u ofruar kompanive mundësinë të shohin performancën e sistemeve dhe të përcaktojnë se cilat pjesë kanë nevojë për përmirësim. Testimi është një hap i rëndësishëm për kthimin e teknologjisë eksperimentale në pajisje të përshtatshme për misionet e ardhshme.
Përmes mbështetjes së inovacionit në sektorin tregtar, NASA synon të forcojë bazën teknologjike për misionet e ardhshme, duke përfshirë operimin e satelitëve dhe eksplorimin robotik përtej Tokës.
Çmimet dhe kushtet e pjesëmarrjes
Shuma totale e çmimeve të konkursit arrin në 500,000 dollarë, me nismën që do të zhvillohet në tri faza. Deri në dy ekipe mund të shpërblehen me nga 250,000 dollarë secili, duke ofruar mundësi të mëdha për zhvillim.
Përveç çmimeve monetare, ekipet e përzgjedhura do të kenë akses në burimet dhe teknologjinë e testimit të NASA-s, duke i ndihmuar ata të vlerësojnë dhe përmirësojnë sistemet e tyre për përdorime të mëvonshme.
Kompanitë tregtare të regjistruara në Shtetet e Bashkuara, të cilat kanë selinë kryesore të veprimtarisë në këtë vend, kanë të drejtë të aplikojnë. Aplikimet hapen më 9 nëntor 2026 dhe afati përfundon më 27 janar 2027.
Rregullat e plota dhe kushtet e pranueshmërisë janë të disponueshme në faqen zyrtare të konkursit AMPERE të NASA-s. Me këtë nismë, agjencia synon të nxisë përparimin e motorëve elektrikë të raketave dhe të zhvillojë kapacitetet e shtytjes për brezin e ardhshëm të anijeve kozmike.
