Një raport i fundit nga Komiteti për të Drejtat e Njeriut i Dhomës së Avokatëve të Anglisë dhe Uellsit ka hedhur dritë mbi shqetësime serioze rreth pavarësisë dhe integritetit të Dhomave të Specializuara të Kosovës. Dokumenti, i publikuar më 30 prill 2026, konfirmon frikërat e shumta të ngritura prej kohësh dhe vjen pas një kërkese për një vlerësim të pavarur të funksionimit të këtyre institucioneve.
Raporti, i cili nuk është i lidhur me mbështetës të Hashim Thaçit apo memorandume politike qeveritare, paraqet një analizë të thellë nga një organ juridik britanik prestigjioz. Qëllimi kryesor ka qenë të vlerësohet nëse Dhomat e Specializuara respektojnë standardet e drejtësisë që pretendojnë të përfaqësojnë. Rezultatet e analizës janë konsideruar shkatërruese për imazhin e këtyre institucioneve.
Ndërsa raporti nuk e shpall gjykatën të paligjshme, ai thekson se pavarësisht një arkitekture ligjore në dukje të fortë, problemi kryesor qëndron në mënyrën e funksionimit praktik. Raporti përshkruan një gjykatë që përballet me dyshime të forta mbi pavarësinë e saj dhe një regjim paraburgimi që rrezikon të kthehet në dënim pa një vendim gjyqësor të qartë. Procedurat e paqarta dhe marrëdhëniet problematike me diplomacinë ndërkombëtare po ashtu ngrenë shqetësime të mëdha.
Një kontradiktë thelbësore karakterizon Dhomat e Specializuara: ato deklarohen si pjesë e sistemit të drejtësisë së Kosovës, por në praktikë operojnë të ndara nga ai. Prania e gjyqtarëve të huaj dhe fokusi në një palë të vetme të konfliktit lënë pak vend për iluzionin e paanshmërisë.
Raporti gjithashtu tërheq vërejtjen për çështje serioze lidhur me provat. Diskrecioni i gjerë në pranimin e materialeve dhe vonesat në dhënien e dokumenteve për mbrojtjen konsiderohen të papranueshme, sidomos kur njëra palë ka qenë agresori në konflikt. Kjo çështje është thelbësore, pasi drejtësia e vërtetë nuk mund të kërkojë që publiku të injorojë burimet e dyshimta.
Nëse Dhomat e Specializuara vazhdojnë të operojnë me këto mangësi, çdo vendim i ardhshëm do të mbetet nën hijen e dyshimit dhe do të dështojë të prodhojë drejtësi të vërtetë. Pavarësisht vendimeve për ish-komandantët e UÇK-së, pyetja kyçe mbetet nëse këto vendime rezultojnë nga një proces që ka fituar besimin e publikut. Raporti sugjeron se përgjigjja është larg të qenit pozitive, duke e vënë Dhomat e Specializuara përballë një sfide më të madhe se vetë gjykimi i të akuzuarve.
Drejtësia matet jo vetëm nga numri i viteve të burgut, por nga besimi që ajo gjeneron. Një gjykatë që lë pas më shumë dyshime sesa bindje nuk mund të ofrojë drejtësi të vërtetë. Vetëm një proces transparent dhe i besueshëm mund të mbyllë një kapitull të lavdishëm të UÇK-së.
