Ndërsa teknologjia e internetit përparon me ritme marramendëse, konsumatorët në Kosovë përballen me një realitet shqetësues: pse operatorët kryesorë vazhdojnë të ofrojnë shërbime interneti përmes kabllove koaksiale, një teknologji e viteve ’80, në vend që të investojnë masivisht në fibër optikë?
Kabllot koaksiale, edhe pse të përdorura historikisht për telekomunikacion dhe transmetim televiziv, sot ngrejnë pikëpyetje serioze mbi qëndrueshmërinë e investimeve afatgjata të operatorëve. Në një kohë kur përdoruesit paguajnë për shpejtësi dhe cilësi, vetëm shpejtësia e shkarkimit nuk mjafton. Stabiliteti, vonesa (latency), humbja e paketave dhe shpejtësia e ngarkimit (upload) janë po aq kritike për një përvojë online të plotë.
Europa dhe pjesa tjetër e botës po lëvizin me shpejtësi drejt fibrës optike, ku teknologjia Fiber-to-the-Home (FTTH) arrin tashmë tek 74.1% e familjeve në Bashkimin Evropian. Edhe pse kabllot koaksiale ende ekzistojnë në tregje të zhvilluara, drejtimi kryesor i investimeve është qartësisht drejt fibrës optike, e cila ofron transmetim të dhënash përmes dritës me kapacitet të lartë dhe rezistencë ndaj ndërhyrjeve.
Për lojtarët online, ky dallim është edhe më i ndjeshëm. Vonesat, luhatjet e pingut dhe humbja e paketave në rrjetet koaksiale, veçanërisht nëse janë të mbingarkuara ose keqmirëmbajtura, mund të shkatërrojnë përvojën e lojës, pavarësisht shpejtësive të larta të shkarkimit të reklamuara.
Pyetja kryesore që mbetet pa përgjigje publike është nëse operatorët kursejnë në investime duke vazhduar me infrastrukturën e vjetër. Konsumatorët kanë të drejtë të dinë nëse paguajnë për teknologji moderne apo për një strategji të shtyrjes së investimeve. Transparenca për shpejtësitë e upload-it, stabilitetin, dhe planet për zgjerimin e fibrës optike është e domosdoshme.
Në vitin 2026, interneti nuk është më një luks, por një infrastrukturë thelbësore. Operatorët duhet të sqarojnë planet e tyre për modernizim dhe institucionet rregullatore duhet të nxisin transparencë më të madhe për cilësinë e shërbimit të internetit që u ofrohet qytetarëve. Kosova nuk duhet të mbetet peng i infrastrukturës së vjetër kur teknologjia ka përparuar kaq shumë.
